“groter denken, kleiner doen” (H.t. Willink)

post fossiele atlas

Nederland verandert. Bodemgesteldheid en water vormen het fundament van onze samenleving. Niet alleen de zeespiegelstijging en alternatieven voor fossiele brandstoffen maken een ruimtelijk-functionele transitie noodzakelijk. Om de CO2-uitstoot en inklinking van de veengebieden te stoppen is water nodig, voor supercells, clusterbuien piekopvang en voor een gezonde economie voldoende productieruimte. Daarnaast moet de samenleving kunnen vertrouwen op een goed functionerend mobiliteitsnetwerk. Wij vinden dat Nederland groter moet denken. Naar een hernieuwd Nederland waar het contact met de voedingsbodem weer het uitgangspunt is. We stellen voor Nederland te herordenen volgens een beproefd principe: ruilverkaveling 2.0. Voor een bestendig Nederland is een nationale planning essentieel.

 
P00080_NL2300_20190903.jpg
windmolen_foto_BRO_postfossiel.jpg

een nieuw tijdperk begint

Afgelopen decennia woedde een bouwexplosie over Nederland. In de periode van 1967 tot 2010 verleende Nederlandse gemeenten 4,5 miljoen bouwvergunningen voor grotendeels uitbreiding van stedelijke weefsels. Inmiddels is de Nederlandse ruimte zo schaars dat bestuurders, eigenaren en bewoners voor nieuwe inpassingen op zoek gaan naar de plek met de minste weerstand. Dat om Nederland weer bestendig te maken?

In 2016 startten wij met ons experiment ‘de ontwikkeling van de postfossiele atlas’. Sinds de oliecrisis begin jaren 70, beleefde Nederland pieken en dalen als het gaat om verantwoord energiegebruik en uitstoot van afvalstoffen. Verdragen zoals ‘Kyoto’ en ‘Parijs’ werden opgesteld om verdergaande klimaatopwarming door uitstoot van fossiele brandstoffen te beperken. Nu de energietransitie meer ruimte vraagt en bestaand ruimtelijk beleid leidt naar de zoektocht voor de plek met de minste weerstand, verrommeld en versnipperd ons land vergaand. Op 10 september 2019 besloot het Rijk de gaskraan in 2022 te sluiten. Wij geloven dat nu een nieuw tijdperk start: de postfossiele inrichting van Nederland.

 

P00080_NL2300_20190903.jpg

contact met de bodem

De industriële revolutie brengt de mensheid verder maar weekt de mens ook verder los. De kracht van dit tijdperk zit in het overwinnen van de aardse weerstanden (land, water en lucht) en klimatologische onhebbelijkheden (verwarmen, koelen en verlichten). De producten uit de industriële revolutie laten de mens sneller en verder voortbewegen. En laten hem verder en hoger bouwen. Bewoners worden consumenten en hun opbrengst is 'comfort'. Het zicht op de productieketen en het transport verdwijnt zodat zij het wezenlijke verschil tussen gebruik en verbruik nauwelijks opmerken. Verder dan ooit verwijderd van voedingsbodem. Tijd voor een nieuw geluid.

Er verandert meer dan de transitie naar postfossiele energie en dus zijn er meer aanleidingen voor een hernieuwde ruimtelijke ordening. Ruimtelijke inpassingen zijn niet zomaar een optelsom. De atlas is een kaart gebaseerd op de kwaliteit van de bodem. Nieuwe inpassingen kunnen aansluitende ruimtelijk-functionele structuren duurzaam verbeteren. Wij zijn van mening dat dan een nieuwe ruimtebalans ontstaat: zowel in kwantiteit als in kwaliteit. De atlas heeft tot doel dat weer te geven wat begrijpelijke samenhang heeft en kan krijgen. Dat is het voertuig om samen in gesprek te blijven en te constateren welke oplossingen – sociaalmaatschappelijk, financieel, cultureel en uitvoerend - het best haalbaar zijn.

ontwerpend onderzoek

Wij zien de Nederlandse leefruimte als een schaars collectief goed. Daarom vinden wij dat een ruimtelijke opgave nooit sec te benaderen is. Ons ontwerpatelier werkt integraal, interactief en iteratief. Landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen, ecologen, architecten en planologen vormen samen het expertteam voor ontwerpend onderzoek. Anders dan tekentafel- en beeldgerichte ontwerpbureaus richten wij ons op visie, social-design en (nieuw) beleid. Wij verenigen publieke en private belangen. Zo ontstaat grip en begrip in het ontwikkelingsproces.

De postfossiele atlas is een eerste stap naar een nieuwe ordeningsstrategie. Wij zien Nederland als een gezamenlijk bouwwerk en zoeken naar verdere verbreding en verdieping om samen groter te denken en lokaal meer te doen. Doe mee, word deelgenoot van deze ontdekkingsreis.

Team PFA_01_lowres.jpg